Trendbreuk in hoger onderwijs: Ondernemerschap onder alumni toont voorzichtig herstel na jarenlange daling
Den Haag – Na een daling die inzette in 2017, kiezen afgestudeerden van Nederlandse universiteiten en hogescholen in 2025 eindelijk weer vaker voor het ondernemerschap. Dit blijkt uit de nieuwe Founder Monitor, een grootschalig onderzoek van Unknown University of Applied Sciences met medewerking van Prof. Roy Thurik, hoogleraar Ondernemerschap en Economie aan de Montpellier Business School. Meest opvallende conclusie: er is geen enkel verschil tussen de ondernemerszin van academici (WO) en hbo’ers.
Voor de monitor zijn de loopbanen van alumni van 30 Nederlandse onderwijsinstellingen (14 universiteiten en 16 hogescholen) onder de loep genomen. Met behulp van een nieuwe analysetechniek werden ruim een half miljoen afgestudeerden gescand op ondernemerschaps-gerelateerde functietitels vijf jaar na hun afstuderen. De data beslaat afstudeerjaren van 1995 tot 2020, met een doorkijk naar de arbeidsmarktsituatie in 2025.
De dip voorbij?
De cijfers laten een duidelijke golfbeweging zien. Tussen 2005 en 2014 verdubbelde het aantal ondernemende alumni ruim van 3% naar 7%, mede gedreven door stimuleringsprogramma's van het Ministerie van Economische Zaken. Vanaf 2017 zette echter een daling in, met een dieptepunt rond 2024 (4%).
Nu is er voor het eerst weer licht aan het einde van de tunnel: de data voor 2025 lijkt een opleving naar 4,5% te vertonen.
"Het is verleidelijk om de dip van de afgelopen jaren volledig toe te schrijven aan Covid-19, maar de daling zette al eerder in," aldus Roy Thurik, hoogleraar Ondernemerschap en Economie aan de Montpellier Business School. "Wat we nu zien is een voorzichtige trendbreuk. Het optimisme over een toekomst als ondernemer keert terug onder pas afgestudeerden."
Mythe ontkracht: HBO niet ondernemender dan WO
Een hardnekkige aanname is dat het praktijkgerichte hbo meer ondernemers voortbrengt dan de wetenschappelijke universiteiten. De Founder Monitor verwijst dit naar het rijk der fabelen. De curves van hbo en wo lopen vrijwel identiek. Dit impliceert dat macro-economische factoren en tijdsgeest veel zwaarder wegen dan het type onderwijs dat genoten is.
Figuur 1 Percentage ondernemers binnen vijf jaar na afstuderen in het Nederlands hoger onderwijs (2000–2025), gebaseerd op een analyse van circa 500.000 alumni. De grafiek toont de gemiddelden voor universiteiten (blauw), hogescholen (oranje) en het totaal (zwart) met dikke lijnen, afgezet tegen de individuele instellingen in grijs, waarbij het gestippelde traject (2021–2025) een voorlopige trend markeert waarvoor de datareeks momenteel nog wordt aangevuld. De dataset omvat de universiteiten Erasmus, Maastricht, Open Universiteit, Radboud, RUG, TU Delft, TU Eindhoven, Tilburg, Leiden, Twente, Utrecht, UvA, VU en Wageningen, en de hogescholen Avans, Breda, Den Haag, Fontys, Hanze, Inholland, Leiden, Rotterdam, Utrecht, HvA, HAN, HZ, Saxion, Van Hall Larenstein, Windesheim en Zuyd ; wegens onvoldoende datakwaliteit zijn Aeres, AHK, ArtEZ, Codarts, Design Academy, Gerrit Rietveld, KABK, HKU, NHL Stenden en de Universiteit voor Humanistiek uitgesloten
Gat met beroepsbevolking blijft groot
Ondanks de lichte stijging is er geen reden om achterover te leunen. Waar momenteel circa 12% van de totale Nederlandse beroepsbevolking geregistreerd staat als ondernemer, blijft het hoger onderwijs daar met een schamele 4,5% tot 5% ver bij achter. Hierbij moet worden aangetekend dat onze definitie van ondernemer wat strikter is dan die van de totale Nederlandse beroepsbevolking.
Dit gat toont aan dat er nog een enorme wereld te winnen is voor onderwijsinstellingen. De effectieve stimuleringsregelingen van vóór 2010 (zoals de Centres of Entrepreneurship) laten zien dat beleid werkt. De huidige cijfers zijn een wake-up call: om de innovatiekracht van Nederland op peil te houden, moet ondernemerschapsonderwijs weer prioriteit krijgen.
Toekomst van de Founder Monitor
Unknown University of Applied Sciences zal de Founder Monitor de komende jaren verder uitbouwen. Vervolgonderzoeken zullen zich richten op verschillen tussen specifieke studierichtingen (technisch vs. sociaal), buitenlandse vs Nederlandse studenten, de impact van specifieke incubators en de geografische spreiding van startend talent.
Voor meer informatie kijk op www.unknown-universityas.com/foundermonitor
Over Unknown University of Applied Sciences Unknown University of Applied Sciences is een hogeschool met een geaccrediteerde bachelor- en master studie die zich volledig richten op ondernemerschap. Studenten starten hun eigen bedrijf tijdens hun opleiding, waarin theorie direct wordt toegepast in de praktijk.
Over het onderzoek De data is verzameld door Alumniscan op basis van circa 500.000 LinkedIn-profielen. Er is gekeken naar alumni die 5 jaar na afstuderen zichzelf titels toebedelen als 'founder', ‘oprichter’, 'owner', 'zzp'er', 'eigenaar' of 'venture builder'.